Nhiều chủ cửa hàng cảm nhận việc kinh doanh qua lượng khách và tiền trong két. Nhưng đông khách chưa chắc có lãi, và tiền trong két có thể là tiền của nhà cung cấp chưa trả. Ghi chép thu chi hằng ngày là cách đơn giản nhất để biết sự thật về việc kinh doanh của mình.
Những điểm chính
- Ghi mọi khoản thu, chi trong ngày, kể cả khoản nhỏ và khoản chủ cửa hàng lấy dùng riêng.
- Tách tiền kinh doanh và tiền gia đình.
- Dành 10 phút cuối ngày đối chiếu sổ với tiền mặt và tài khoản.
- Cuối tháng tổng kết doanh thu, giá vốn, chi phí, lãi và tiền còn lại.
Vì sao cần ghi chép?
- Biết lãi thật sau khi trừ giá vốn và mọi chi phí.
- Phát hiện thất thoát, nhầm lẫn tiền mặt sớm.
- Biết mặt hàng, ngày nào bán chạy để nhập hàng hợp lý.
- Có dữ liệu khi làm việc với ngân hàng, khi mở rộng hoặc chuyển lên doanh nghiệp.
- Đáp ứng yêu cầu sổ sách theo quy định áp dụng cho hộ kinh doanh; nội dung cụ thể nên tham khảo cơ quan thuế quản lý.
Cần ghi những gì?
| Nhóm | Ví dụ |
|---|---|
| Thu bán hàng | Theo hình thức: tiền mặt, chuyển khoản, thẻ |
| Thu khác | Tiền khách trả nợ cũ, tiền đặt cọc |
| Chi nhập hàng | Trả nhà cung cấp, tiền hàng |
| Chi phí hoạt động | Tiền thuê, điện nước, lương, vận chuyển, bao bì, quảng cáo |
| Rút cho gia đình | Tiền chủ cửa hàng lấy dùng riêng |
| Công nợ | Khách mua chịu, hàng nhập chưa trả tiền |
Mẫu sổ thu chi đơn giản
| Ngày | Nội dung | Loại | Hình thức | Thu | Chi |
|---|---|---|---|---|---|
| 05/11 | Bán hàng trong ngày | Bán hàng | Tiền mặt | 3.200.000 | |
| 05/11 | Bán hàng trong ngày | Bán hàng | Chuyển khoản | 4.100.000 | |
| 05/11 | Nhập hàng nhà cung cấp A | Nhập hàng | Chuyển khoản | 5.000.000 | |
| 05/11 | Tiền điện tháng 10 | Chi phí | Chuyển khoản | 1.200.000 | |
| 05/11 | Rút chi tiêu gia đình | Rút riêng | Tiền mặt | 500.000 |
Thói quen 10 phút cuối ngày
- Cộng tổng thu, tổng chi trong ngày.
- Đếm tiền mặt thực tế, so với số dư tiền mặt trên sổ.
- Kiểm tra sao kê hoặc thông báo tài khoản cho các khoản chuyển khoản, xem nhận thanh toán QR và thẻ an toàn.
- Ghi chú mọi chênh lệch và lý do.
Tổng kết cuối tháng
| Chỉ tiêu | Cách tính |
|---|---|
| Doanh thu | Tổng thu bán hàng trong tháng |
| Giá vốn hàng bán | Tồn kho đầu tháng + Nhập trong tháng − Tồn kho cuối tháng |
| Lợi nhuận gộp | Doanh thu − Giá vốn |
| Chi phí hoạt động | Thuê, điện nước, lương, vận chuyển… |
| Lãi trong tháng | Lợi nhuận gộp − Chi phí hoạt động |
| Tiền còn lại | Tiền mặt + Tiền trong tài khoản kinh doanh |
Lưu ý: giá vốn tính theo hàng đã bán, không phải tiền nhập hàng trong tháng. Tháng nhập nhiều hàng để tích trữ thì tiền chi lớn nhưng lãi không giảm tương ứng; ngược lại. Đó là lý do lãi và tiền không bằng nhau, xem quản trị dòng tiền. Để kiểm soát hàng tồn, xem quản lý tồn kho cho cửa hàng bán lẻ.
Những lỗi thường gặp
- Lấy tiền trong két chi tiêu gia đình mà không ghi.
- Coi tiền nhập hàng là chi phí của tháng, làm sai lãi lỗ.
- Không ghi công nợ, quên thu tiền khách mua chịu.
- Ghi dồn cuối tuần, cuối tháng nên bỏ sót.
Đọc tiếp
- Quản lý tồn kho đơn giản cho cửa hàng bán lẻ
- Nhận thanh toán QR và thẻ cho hộ kinh doanh
- Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp
Bài viết mang tính kiến thức quản lý tham khảo, không phải hướng dẫn về nghĩa vụ thuế. Yêu cầu sổ sách cụ thể theo quy định hiện hành.

Hộ kinh doanh hay công ty TNHH một thành viên: so sánh mô hình và cách chọn theo giai đoạn phát triển
Quản lý tồn kho đơn giản cho cửa hàng bán lẻ: phân loại ABC, điểm đặt hàng và xử lý hàng chậm bán
Nhận thanh toán QR và thẻ: lợi ích, chi phí và lưu ý an toàn cho hộ kinh doanh